W budynku znajdującym się w południowo-zachodnim narożniku Rynku, dziś – u zbiegu ulic Zamkowej i Braci Polaków, przed wojną – ul. Zamkowa 1, mieściła się szkoła i spora biblioteka dla ortodoksyjnych wyznawców judaizmu, zwanych w Wieruszowie „pejsiakami”.
Kamienica została zbudowana na początku XX wieku przez kupca Joska Mokrskiego. Przed II wojną mieszkał tu m.in. jego wnuk Moszek z rodziną oraz córka Gołda Ryfka z mężem Abramem Orenbachem – rabinem Wieruszowa od 1923 roku aż do swej śmierci w 1935 roku.
Założenie biblioteki na początku XX wieku nie było takie proste
– trzeba było dużo odwagi, aby ją zorganizować. Bogobojni,
starsi Żydzi widzieli wtedy w książkach – oprócz modlitewników
– zagrożenie.
Otwarcie pierwszej, nowoczesnej biblioteki, żydowski Wieruszów świętował w czerwcu 1916 roku. Przygotowano staranne zaproszenia, stawiła się młodzież, w tym także religijni studenci
z bejt midraszu.
Sukces był na tyle znaczący, że odtąd organizacja czy partia, która chciała się rozwijać i szukała drogi do serc mieszkańców (szczególnie młodych), uznawała, że najlepszą drogą będzie książka – to była „tajna broń”. Wraz z poszerzaniem się kręgu czytelników, pojawiały się kompleksowe działania kulturalne
– wykłady, przedstawienia teatralne, wieczornice i inne.
Przed 1939 rokiem było w Wieruszowie pięć dużych
(jak na owe czasy) żydowskich bibliotek, gromadzących około
10 tysięcy tomów (głównie w języku jidysz), co daje dwie książki na mieszkańca – nie licząc świętych ksiąg i modlitewników.
Opracowała Urszula Szot
Dodaj komentarz