{"id":541,"date":"2026-04-22T13:31:12","date_gmt":"2026-04-22T13:31:12","guid":{"rendered":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/?p=541"},"modified":"2026-04-23T10:31:47","modified_gmt":"2026-04-23T10:31:47","slug":"hirsz-enoch","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/2026\/04\/22\/hirsz-enoch\/","title":{"rendered":"Hirsz Enoch"},"content":{"rendered":"\n<p>Hirsz Enoch przyby\u0142 do Wieruszowa ze Stargardu na Pomorzu<br>jako lekarz tu\u017c po pierwszym rozbiorze Polski.<\/p>\n\n\n\n<p>Wraz z ci\u0119\u017carn\u0105 ma\u0142\u017conk\u0105, w kwietniu 1785 roku wyczekiwali rych\u0142ego rozwi\u0105zania. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wiosna, jednak pogoda<br>nie rozpieszcza\u0142a. Wieczorem doktor zapali\u0142 sabatnik, umie\u015bci\u0142<br>w talizmanie swoje pierwsze \u017cyczenie &#8211; &#8222;mie\u0107 syna&#8221;. Nape\u0142ni\u0142 kieliszek dobrym winem i wzi\u0105\u0142 do r\u0119ki Bibli\u0119, swoj\u0105 ulubion\u0105 Ksi\u0119g\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Hirsz studiowa\u0142 medycyn\u0119 na Uniwersytecie we Frankfurcie<br>nad Odr\u0105, gdzie r\u00f3wnie\u017c doktoryzowa\u0142 si\u0119 w 1801 roku.<br>Wr\u00f3ci\u0142 nad Prosn\u0119, gdzie z wielkim powodzeniem praktykowa\u0142 sztuk\u0119, gromadz\u0105c ca\u0142kiem spory maj\u0105tek.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1803 roku Hirsz wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 i osiemnastoletnim w\u00f3wczas synem wyruszaj\u0105 bryczk\u0105 w przeja\u017cd\u017ck\u0119 po swoich w\u0142o\u015bciach,<br>by pokaza\u0107 zainteresowanemu kupcowi, Rochowi Wdowczy\u0144skiemu kompleks w\u0142o\u015bci. Hirsz Enoch zamierza sprzeda\u0107 swe grunty, by spe\u0142ni\u0107 drugie marzenie &#8211; zapewni\u0107 synowi lekarskie wykszta\u0142cenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Po pami\u0119tnym po\u017carze miast w 1806 roku, Enochowie wesp\u00f3\u0142<br>z Izraelem Czarno\u017cylskim, wznie\u015bli nowe murowane zabudowania<br>w rynku pod numerem 36, gdzie Pan Izrael prowadzi\u0142 dom go\u015bcinny, a Pan Hirsz gabinet lekarski.<\/p>\n\n\n\n<p>Doktor skrystalizowa\u0142 swoje trzecie marzenie &#8211; &#8222;zbudowa\u0107 tutaj synagog\u0119!&#8221; W 1817 roku starsi kahali, mi\u0119dzy innymi Gabriel Oszer<br>i Lewek Apt wysup\u0142ali 1500 z\u0142 i zakupili w tym celu sytuowany<br>nad rzek\u0105 plac numer 47, gdzie wkr\u00f3tce postawili okaza\u0142\u0105 synagog\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W 18258 roku doktor zmar\u0142. Nim min\u0105\u0142 rok, pozosta\u0142e po nim<br>dzieci sprzeda\u0142y posesj\u0119 przy ulicy Rynek 36. Od sumy nale\u017cnej za budynek, corocznie 1 stycznia nale\u017ca\u0142o wyp\u0142aca\u0107 144 z\u0142<br>za \u015bwiat\u0142o i obrz\u0119dy religijne za dusz\u0119 Hirsza Enocha.<br>Fundacj\u0119 potwierdzi\u0142 w 1843 roku syn Hirsza, Jakub Enoch,<br>doktor medycyny i chirurgii, zamieszka\u0142y w Warszawie.<br>Po 4 latach Jakub zmar\u0142 i zosta\u0142 z honorami pochowany<br>na Pow\u0105zkach.<\/p>\n\n\n\n<p>Czy marzenia Hirsza Enocha spe\u0142ni\u0142y si\u0119?<\/p>\n\n\n\n<p>Opracowa\u0142a Klaudia Wi\u015bniewska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hirsz Enoch przyby\u0142 do Wieruszowa ze Stargardu na Pomorzujako lekarz tu\u017c po pierwszym rozbiorze Polski. Wraz z ci\u0119\u017carn\u0105 ma\u0142\u017conk\u0105, w kwietniu 1785 roku wyczekiwali rych\u0142ego rozwi\u0105zania. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wiosna, jednak pogodanie rozpieszcza\u0142a. Wieczorem doktor zapali\u0142 sabatnik, umie\u015bci\u0142w talizmanie swoje pierwsze \u017cyczenie &#8211; &#8222;mie\u0107 syna&#8221;. Nape\u0142ni\u0142 kieliszek dobrym winem i wzi\u0105\u0142 do r\u0119ki Bibli\u0119, swoj\u0105 ulubion\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-541","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ludzie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=541"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":546,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/541\/revisions\/546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}