{"id":516,"date":"2026-04-21T12:08:37","date_gmt":"2026-04-21T12:08:37","guid":{"rendered":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/?p=516"},"modified":"2026-04-21T12:08:38","modified_gmt":"2026-04-21T12:08:38","slug":"przedszkole-internat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/2026\/04\/21\/przedszkole-internat\/","title":{"rendered":"Przedszkole – Internat"},"content":{"rendered":"\n

Tu\u017c po I wojnie \u015bwiatowej du\u017ca dzia\u0142ka o numerze 299
na tzw. folwarku popauli\u0144skim (p\u00f3\u017aniejsza Boles\u0142awiecka
2, a jeszcze p\u00f3\u017aniej cz\u0119\u015b\u0107 ul. Miko\u0142aja Kopernika 2) nale\u017ca\u0142a
do Jana i Bronis\u0142awy Skupie\u0144. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z du\u017cego placu,
na kt\u00f3rym sta\u0142 drewniany dom i budynki gospodarskie.
Do dzia\u0142ki nale\u017ca\u0142 te\u017c du\u017cy ogr\u00f3d.
Ca\u0142o\u015b\u0107 ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 od dzisiejszego parkingu przy LO
a\u017c do dzisiejszej ul. D\u0105browskiego.

W marcu 1922 roku nieruchomo\u015b\u0107 kupili pochodz\u0105cy z Lututowa Za\u0142ma\/Zalman Szlomo Ajzner i jego siostra Krajndla Ezer
z m\u0119\u017cem, za sum\u0119 2 milion\u00f3w marek polskich. We wrze\u015bniu
1925 Za\u0142ma Ajzner odkupi\u0142 po\u0142ow\u0119 posiad\u0142o\u015bci od rodziny
Ezer\u00f3w za kwot\u0119 3 tysi\u0119cy z\u0142 i sta\u0142 si\u0119 jej wy\u0142\u0105cznym w\u0142a\u015bcicielem.
Dom nieco rozbudowa\u0142 i ozdobi\u0142 drewnianymi detalami. Cz\u0119\u015bciowo zaadaptowa\u0142 pi\u0119terko. W ten spos\u00f3b dom posiada\u0142
8 lokali mieszkalnych. To pozwoli\u0142o Ajznerowi na wynajmowanie mieszka\u0144 i czerpanie z tego dochodu. By\u0142o to wa\u017cne, gdy\u017c
by\u0142 chasydem i za sw\u00f3j pierwszy i podstawowy obowi\u0105zek uwa\u017ca\u0142 studiowanie m.in. Tory i modlitw\u0119. Dlatego te\u017c w wykazie \u017cydowskich kupc\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w z 1937 figuruje jako \u201ew\u0142a\u015bciciel domu\u201d.
Kr\u0105\u017cy\u0142a informacja, \u017ce w tym domu \u201emieszka\u0142 rabin\u201d. Rabin
by\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 duchowym spo\u0142eczno\u015bci i kojarzy\u0142 si\u0119 kiedy\u015b
z cz\u0142owiekiem g\u0142\u0119boko religijnym, sp\u0119dzaj\u0105cym wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu na modlitwie. Za\u0142ma Ajzner nie pe\u0142ni\u0142 funkcji rabina w mie\u015bcie,
ale \u2013 jako chasyd \u2013 rzeczywi\u015bcie swoje \u017cycie po\u015bwi\u0119ca\u0142 modlitwie. Mo\u017cna by\u0142o dostrzec przez okno, jak ze \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0105 w r\u0119ku, zwr\u00f3cony ku po\u0142udniowemu wschodowi (w kierunku Jerozolimy) kiwa si\u0119 jakby w transie. Dzieciaki czasami go przedrze\u017ania\u0142y
i krzycza\u0142y pod oknem. A on, zgodnie z zasadami chasydzkimi, modli\u0142 si\u0119 \u201eca\u0142ym sob\u0105\u201d. Kiwaj\u0105c si\u0119, imitowa\u0142 p\u0142omie\u0144 \u015bwiecy, kt\u00f3ry jakby chce si\u0119 oderwa\u0107 i polecie\u0107 z rado\u015bci do nieba
\u2013 tak, jak jego dusza. W ogrodzie wybudowa\u0142 niewielk\u0105 mykw\u0119
do rytualnego obmywania si\u0119.
W drewnianym, ma\u0142ym budynku w rodzaju altany, znajdowa\u0142 si\u0119 basenik niewielkich rozmiar\u00f3w \u2013 taki, \u017ce po zej\u015bciu po kilku schodach w d\u00f3\u0142 mo\u017cna by\u0142o si\u0119 w nim ca\u0142emu zanurzy\u0107.
Razem z \u017con\u0105 Hendl\u0105 z domu Granek (z Dzia\u0142oszyna) mieli siedmioro dzieci, w tym jedn\u0105 c\u00f3rk\u0119.

Holokaust prze\u017cy\u0142 tylko jeden syn Ruben. Wed\u0142ug jego \u015bwiadectwa rodzice \u2013 Za\u0142ma Szlomo i Hendla Ajznerowie,
zgin\u0119li zamordowani w wieruszowskiej mykwie 15 sierpnia
1942 roku. Za\u0142ma mia\u0142 wtedy 64 lata.
Po wojnie budynek znalaz\u0142 si\u0119 \u2013 jako mienie porzucone
w zasobach w\u0142asnych rady miejskiej. Mie\u015bci\u0142o si\u0119 tu najpierw przedszkole, potem internat LO i ZSZ, a w ko\u0144cu sale szko\u0142y podstawowej i jeszcze kilka r\u00f3\u017cnych instytucji.

Zosta\u0142 rozebrany w pierwszych latach XXI wieku i m.in. na jego miejscu powsta\u0142 parking LO.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142a Urszula Szot<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nieistniej\u0105cy ju\u017c dawny dom Ajznera, widok z lat 90. XX wieku <\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tu\u017c po I wojnie \u015bwiatowej du\u017ca dzia\u0142ka o numerze 299na tzw. folwarku popauli\u0144skim (p\u00f3\u017aniejsza Boles\u0142awiecka2, a jeszcze p\u00f3\u017aniej cz\u0119\u015b\u0107 ul. Miko\u0142aja Kopernika 2) nale\u017ca\u0142ado Jana i Bronis\u0142awy Skupie\u0144. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z du\u017cego placu,na kt\u00f3rym sta\u0142 drewniany dom i budynki gospodarskie.Do dzia\u0142ki nale\u017ca\u0142 te\u017c du\u017cy ogr\u00f3d.Ca\u0142o\u015b\u0107 ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 od dzisiejszego parkingu przy LOa\u017c do dzisiejszej ul. […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-516","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-miejsca"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":518,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/516\/revisions\/518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}