{"id":512,"date":"2026-04-21T11:38:18","date_gmt":"2026-04-21T11:38:18","guid":{"rendered":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/?p=512"},"modified":"2026-04-21T11:38:18","modified_gmt":"2026-04-21T11:38:18","slug":"siedziba-zandarmerii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/2026\/04\/21\/siedziba-zandarmerii\/","title":{"rendered":"Siedziba \u017candarmerii"},"content":{"rendered":"\n

W 1922 roku przyjecha\u0142 do Wieruszowa Fabian Grabowski, urodzony w 1888 roku w Dobrej (pow. Turek) obro\u0144ca s\u0105dowy
i zamieszka\u0142 na ul. Warszawskiej 57.

Na pocz\u0105tku listopada 1939 roku Grabowski zosta\u0142 aresztowany
i wywieziony do wi\u0119zienia w Radogoszczy, a jego dom oraz s\u0105siednie \u2013 nr 59 i 61, zaj\u0119\u0142a niemiecka \u017candarmeria.
Pod numerem 57 zamieszka\u0142 komendant Otto K\u00f6the, p\u00f3\u017aniejszy dow\u00f3dca akcji likwidacyjnej wieruszowskiego getta, a nast\u0119pnie prawdopodobnie \u015al\u0105zak spod Opola \u2013 August Cuda.
W s\u0105siednich domach zorganizowano posterunek i wi\u0119zienie. Przes\u0142uchiwano tu mieszka\u0144c\u00f3w miasta i okolic, poni\u017caj\u0105c
ich przy tym i brutalnie bij\u0105c. W piwnicach obu budynk\u00f3w \u017candarmi przetrzymywali ich za najdrobniejsze przewinienie
lub bez powodu, czekaj\u0105c na okup ze strony rodziny.

Fabian Grabowski zosta\u0142 zwolniony z wi\u0119zienia 11.01.1940 roku
i wr\u00f3ci\u0142 do Wieruszowa. Prze\u017cy\u0142 wojn\u0119, po wyzwoleniu
zn\u00f3w zamieszka\u0142 w swoim domu. Zmar\u0142 we wrze\u015bniu
1946 roku. Podw\u00f3rze wok\u00f3\u0142 domu nr 57 zosta\u0142o wy\u0142o\u017cone macewami \u2013 p\u0142ytami nagrobnymi z cmentarza \u017cydowskiego,
a ca\u0142o\u015b\u0107 ogrodzono metalowym p\u0142otem z bram\u0105, przeniesionym spod spalonej synagogi.

Budynek na ul. Warszawskiej 57 istnieje do dzisiaj. Macewy
z podw\u00f3rza odzyskano w latach 80. XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142a Urszula Szot<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok budynku \u017candarmerii w czasie wojny<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1922 roku przyjecha\u0142 do Wieruszowa Fabian Grabowski, urodzony w 1888 roku w Dobrej (pow. Turek) obro\u0144ca s\u0105dowyi zamieszka\u0142 na ul. Warszawskiej 57. Na pocz\u0105tku listopada 1939 roku Grabowski zosta\u0142 aresztowanyi wywieziony do wi\u0119zienia w Radogoszczy, a jego dom oraz s\u0105siednie \u2013 nr 59 i 61, zaj\u0119\u0142a niemiecka \u017candarmeria.Pod numerem 57 zamieszka\u0142 komendant Otto K\u00f6the, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-512","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-miejsca"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=512"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":514,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions\/514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}