{"id":459,"date":"2026-04-20T13:13:21","date_gmt":"2026-04-20T13:13:21","guid":{"rendered":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/?p=459"},"modified":"2026-04-20T13:13:22","modified_gmt":"2026-04-20T13:13:22","slug":"rynek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/2026\/04\/20\/rynek\/","title":{"rendered":"Rynek"},"content":{"rendered":"\n

Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w w Rynku wieruszowskim nale\u017ca\u0142a do bogatych \u017byd\u00f3w (21 numer\u00f3w spo\u015br\u00f3d 29). Byli w\u0142a\u015bcicielami sklep\u00f3w, kt\u00f3re znajdowa\u0142y
si\u0119 od frontu budynk\u00f3w lub wynajmowali lokale na sklepy
oraz mieszkania w swoich kamienicach \u2013 \u017bydom i Polakom.<\/p>\n\n\n\n

W latach 30. XX wieku zaopatrzy\u0107 si\u0119 mo\u017cna tu by\u0142o w niemal wszystko: by\u0142y tu m.in.: drogeria, papierniczy, \u017celazny, cukiernia, cztery piekarnie, dwa spo\u017cywcze (\u201ekolonialne\u201d), sze\u015b\u0107 \u201e\u0142okci\u00f3wek\u201d, pasmanteria, cztery restauracje, krawiectwo, szewstwo, rze\u017anictwo\u2026 \u2013 i to wszystko w Rynku!
Dodatkowo jeszcze w pierwsze poniedzia\u0142ki miesi\u0105ca odbywa\u0142y si\u0119 w Rynku jarmarki, a w ka\u017cd\u0105 \u015brod\u0119 i pi\u0105tek \u2013 targi. Dooko\u0142a centralnego skweru z pomnikiem \u015bw. Floriana, rozk\u0142adano stragany \u2013 kryte i prowizoryczne, ustawia\u0142y si\u0119 furmanki
z produktami ze wsi. Na straganach rze\u017aniczych \u2013 po p\u00f3\u0142nocnej stronie Rynku, opr\u00f3cz mi\u0119sa i wyrob\u00f3w w\u0119dliniarskich, mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 gor\u0105c\u0105 kie\u0142bas\u0119 i herbat\u0119 \u2013 prosto z samowara.<\/p>\n\n\n\n

W p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Rynku sta\u0142a popularna budka
p. Piotra Mocha. Handlowa\u0142 w niej s\u0142odyczami domowej roboty, landrynkami na wag\u0119 i lodami, a dla doros\u0142ych by\u0142y tu papierosy na sztuki, tyto\u0144 i tabaka, piwo i podpiwek.
Pod budk\u0105 spotykali si\u0119 znajomi, \u017ceby om\u00f3wi\u0107 bie\u017c\u0105ce wydarzenia, wymieni\u0107 si\u0119 wiadomo\u015bciami, robi\u0107 \u201einteresy\u201d, czasami poplotkowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Po p\u00f3\u0142nocnej stronie Rynku, na wprost wylotu ul. Farnej
(dzi\u015b: Jana Paw\u0142a II), mie\u015bci\u0142a si\u0119 stacja benzynowa
w formie pompy, funkcjonuj\u0105ca jeszcze we wrze\u015bniu 1939
roku. F. Klepfisz z Sosnowca wyst\u0105pi\u0142 o pozwolenie wybudowania spacji benzynowej w grudniu 1929 roku. Jej projekt zosta\u0142 zatwierdzony w lutym 1930 roku i m\u00f3wi\u0142 m.in. o pompie
ze zbiornikiem o pojemno\u015bci 2 tys. litr\u00f3w. To niedu\u017co,
ale dla kilku samochod\u00f3w i autobusu \u2013 wystarczaj\u0105co.
W umowie by\u0142a te\u017c specjalna klauzula: \u201eurz\u0105dzenie stacji benzynowej firma winna wykona\u0107 w ten spos\u00f3b, aby zbyt silnym zapachem benzyny lub z innych przyczyn nie przeszkadza\u0142o mieszka\u0144com s\u0105siednich dom\u00f3w\u201d.
Kr\u00f3tko po otwarciu, we wrze\u015bniu 1930 roku, Klepfisz sprzeda\u0142 stacj\u0119 firmie \u201eKarpaty. Sprzeda\u017c Produkt\u00f3w Naftowych\u201d ze Lwowa, oddzia\u0142 w Kaliszu.<\/p>\n\n\n\n

Kierownikiem stacji by\u0142 Icek Lajb Pankowski (ur. 1886), zamieszka\u0142y z rodzin\u0105 najpierw na ul. Wroc\u0142awskiej 10\/4,
a od kwietnia 1935 \u2013 na ul. Pi\u0142sudskiego 8.
Jego najwa\u017cniejszym klientem by\u0142 Herszlik Gliksman, w\u0142a\u015bciciel przedsi\u0119biorstwa transportowego, m.in. autobusu \u201eMewa\u201d.
Drugiego wrze\u015bnia 1939 roku ca\u0142a wschodnia \u015bciana Rynku,
dwa budynki na \u015bcianie po\u0142udniowej i trzy kamienice na stronie p\u00f3\u0142nocnej, zosta\u0142y spalone przez Niemc\u00f3w. Do wiosny 1940
roku ruiny zosta\u0142y \u2013 na rozkaz Niemc\u00f3w \u2013 uporz\u0105dkowane g\u0142\u00f3wnie przez \u017byd\u00f3w, cho\u0107 zmuszeni byli pracowa\u0107 te\u017c Polacy.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142a Urszula Szot<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Przedwojenny targ: stragany po wschodniej stronie Rynku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Przedwojenny targ \u2013 furmanki po zachodniej stronie Rynku <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Budka p. Mocha na tle p\u00f3\u0142nocnej strony Rynku
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Spotkanie przy budce p. Mocha <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Usytuowanie stacji benzynowej na Rynku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Szkic pompy paliwowej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
R\u00f3g wschodniej i po\u0142udniowej strony Rynku przed wojn\u0105
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wschodnia strona Rynku w pierwszych dniach wrze\u015bnia 1939 roku; widoczna jest pompa paliwowa i budka p. Mocha<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w w Rynku wieruszowskim nale\u017ca\u0142a do bogatych \u017byd\u00f3w (21 numer\u00f3w spo\u015br\u00f3d 29). Byli w\u0142a\u015bcicielami sklep\u00f3w, kt\u00f3re znajdowa\u0142ysi\u0119 od frontu budynk\u00f3w lub wynajmowali lokale na sklepyoraz mieszkania w swoich kamienicach \u2013 \u017bydom i Polakom. W latach 30. XX wieku zaopatrzy\u0107 si\u0119 mo\u017cna tu by\u0142o w niemal wszystko: by\u0142y tu m.in.: […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-459","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-miejsca"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":467,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/459\/revisions\/467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}