{"id":337,"date":"2026-04-20T08:04:52","date_gmt":"2026-04-20T08:04:52","guid":{"rendered":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/?p=337"},"modified":"2026-04-20T12:41:05","modified_gmt":"2026-04-20T12:41:05","slug":"rodzina-rubinowicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/2026\/04\/20\/rodzina-rubinowicz\/","title":{"rendered":"Rodzina Rubinowicz"},"content":{"rendered":"\n<p>Za\u0142\u0105czone przedwojenne zdj\u0119cie przedstawia szcz\u0119\u015bliwe siostry \u2013 Szprync\u0119 (po lewej) i Ides\u0119\/Judyt\u0119 Rubinowicz.<br><br>Ich ojciec \u2013 Mendel pochodzi\u0142 z Sieradza i by\u0142 kupcem.<br>Maj\u0105c 28 lat (w 1893), o\u017ceni\u0142 si\u0119 z 10 lat m\u0142odsz\u0105 Wieruszowiank\u0105 R\u00f3\u017c\u0105\/Rojz\u0105 z domu Icyk i zamieszka\u0142 w Wieruszowie.<br>23 czerwca 1919 roku, w wyniku po\u017caru spowodowanego zbombardowaniem Wieruszowaprzez Grenzschutz,<br>stracili 3\/4 wyposa\u017cenia mieszkania, zostaj\u0105c praktycznie<br>bez niczego.<br><br>Najstarsza c\u00f3rka mieszka\u0142a ju\u017c w \u0141odzi, ale na miejscu by\u0142o jeszcze sze\u015bcioro dzieci w wieku od 17 do 2 lat. Dzi\u0119ki pomocy bliskich i w\u0142asnej pracy przetrwali ten trudny czas.<br>Zamieszkali w Rynku 13\/5, a od marca 1934 \u2013 na Kili\u0144skiego 22\/3.<br>Szprynca (ur.1911) i Judyta\/Idesa (ur.1914) by\u0142y krawcowymi.<br>Ich brat Moszek, szewc, w grudniu 1931 roku wyjecha\u0142 do Francji, do Pary\u017ca. Za przyk\u0142adem najstarszej siostry \u2013 Miriam Sary,<br>tak\u017ce dwie m\u0142odsze \u2013 Hena (ur.1905) i Judyta\/Idesa (ur. 1914), zamieszka\u0142y w \u0141odzi. Z rodzicami w Wieruszowie pozostali:<br>Mirla (ur.1902), Szprynca i Efraim (ur.1917).<br>W pa\u017adzierniku 1934 roku Szprynca wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Nysena Dawida, szewca z ul. Ko\u015bcielnej. Zaraz po \u015blubie zamieszkali<br>na ul. Nadrzecznej 25\/4.<br><br>Spokojne \u017cycie rodziny przerwa\u0142a wojna. Ju\u017c w pierwszych dniach wrze\u015bnia 1939 roku, pr\u00f3buj\u0105c dosta\u0107 si\u0119 do \u0141odzi, zgin\u0119\u0142a<br>w Z\u0142oczewie Mirla (37 lat). Uciekaj\u0105cy z ni\u0105 Efraim dotar\u0142<br>do Warszawy, ale w po\u0142owie wrze\u015bnia wr\u00f3ci\u0142 do Wieruszowa. Poniewa\u017c by\u0142 krawcem, uda\u0142o mu si\u0119 znale\u017a\u0107 prac\u0119 u znajomego mistrza krawieckiego w okolicy Wieruszowa. Do domu przychodzi\u0142 tylko na szabat, dostarczaj\u0105c rodzinie \u017cywno\u015b\u0107 i pieni\u0105dze. Rodzice jednak bardzo niepokoili si\u0119 o niego, wi\u0119c na ich pro\u015bb\u0119 wr\u00f3ci\u0142 do domu. Niestety, nie by\u0142a to dobra decyzja \u2013 szybko zosta\u0142 wci\u0105gni\u0119ty na list\u0119 deportowanych do obozu pracy<br>pod Poznaniem. Potem, po przej\u015bciu przez Auschwitz,<br>marsz \u015bmierci i Gross Rosen, doczeka\u0142 wyzwolenia.<br>Trudnego czasu nie wytrzyma\u0142 ojciec \u2013 Mendel. Zmar\u0142 w 1941 roku, maj\u0105c 76 lat.<br>Mieszkaj\u0105ce w \u0141odzi trzy siostry trafi\u0142y wraz z rodzinami<br>do \u0142\u00f3dzkiego getta. Prawdopodobnie wszyscy tam zgin\u0119li,<br>cho\u0107 tylko Judyta\/Idesa figuruje jako zmar\u0142a w szpitalu<br>w getcie w czerwcu 1942 roku.<br><br>Tymczasem w Wieruszowie, po tragicznych miesi\u0105cach w getcie, Szprynca rozstaje si\u0119 z mam\u0105. R\u00f3\u017ca\/Rojza (67 lat) nie ma ju\u017c si\u0142 na now\u0105 tu\u0142aczk\u0119 \u2013 do\u0142\u0105cza do grupy oko\u0142o 90 innych, g\u0142\u00f3wnie starszych i chorych, kt\u00f3rzy wyra\u017caj\u0105 ch\u0119\u0107 pozostania w getcie. Jeszcze tego samego dnia lub nast\u0119pnego \u2013 gin\u0105 zastrzeleni<br>w mykwie.<br>Szprynca, podobnie jak inni st\u0142oczeni na ko\u015bcielnym placu, zdaje sobie spraw\u0119 z tego, co si\u0119 sta\u0142o. Trudno im uwierzy\u0107 w to,<br>co si\u0119 dzieje. Ale oto podje\u017cd\u017caj\u0105 ju\u017c ci\u0119\u017car\u00f3wki, na kt\u00f3re<br>s\u0105 \u0142adowani. W ci\u0105gu kilku \u2013 kilkunastu kolejnych godzin wszyscy, oko\u0142o 900 \u2013 1000 os\u00f3b \u2013 gin\u0105 zagazowani w obozie zag\u0142ady Kulmhof w Che\u0142mnie nad Nerem.<br>Efraim po wyzwoleniu emigruje, zak\u0142ada rodzin\u0119, umiera w czerwcu 1993 roku w Tel Avivie. Jego starszy brat Moszek<br>w czasie wojny najpierw walczy\u0142 jako \u017co\u0142nierz we francuskim wojsku, p\u00f3\u017aniej dzia\u0142a\u0142 w konspiracji. W 1947 roku uzyska\u0142 francuskie obywatelstwo.<\/p>\n\n\n\n<p>Opracowa\u0142a Urszula Szot<\/p>\n\n\n\n<p><br>Z dziewi\u0119cioosobowej rodziny Rubinowicz\u00f3w wojn\u0119 prze\u017cy\u0142o dw\u00f3ch syn\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"811\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Rodzina-Rubinowicz-811x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-339\" srcset=\"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Rodzina-Rubinowicz-811x1024.jpg 811w, https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Rodzina-Rubinowicz-238x300.jpg 238w, https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Rodzina-Rubinowicz-768x969.jpg 768w, https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Rodzina-Rubinowicz.jpg 1014w\" sizes=\"auto, (max-width: 811px) 100vw, 811px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Za\u0142\u0105czone przedwojenne zdj\u0119cie przedstawia szcz\u0119\u015bliwe siostry \u2013 Szprync\u0119 (po lewej) i Ides\u0119\/Judyt\u0119 Rubinowicz. Ich ojciec \u2013 Mendel pochodzi\u0142 z Sieradza i by\u0142 kupcem.Maj\u0105c 28 lat (w 1893), o\u017ceni\u0142 si\u0119 z 10 lat m\u0142odsz\u0105 Wieruszowiank\u0105 R\u00f3\u017c\u0105\/Rojz\u0105 z domu Icyk i zamieszka\u0142 w Wieruszowie.23 czerwca 1919 roku, w wyniku po\u017caru spowodowanego zbombardowaniem Wieruszowaprzez Grenzschutz,stracili 3\/4 wyposa\u017cenia mieszkania, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-337","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ludzie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=337"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":430,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/337\/revisions\/430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}