W czerwcu 1919 roku, na skutek ostrza\u0142u Grenzschutzu \u2013 uszkodzeniom uleg\u0142a m.in. synagoga nad Prosn\u0105. Cz\u0119\u015bciowo sp\u0142on\u0105\u0142 bat midrasz \u2013 dom modlitwy i szko\u0142a przy synagodze, powsta\u0142e w latach 70. XIX wieku, gdzie m.in. uleg\u0142o zniszczeniu
ok. 600 ksi\u0105\u017cek religijnych oprawionych w sk\u00f3r\u0119 i p\u0142\u00f3tno.
Po remoncie synagogi i rozbudowie znajduj\u0105cych si\u0119 przy
niej budynk\u00f3w, pojawi\u0142 si\u0119 problem. Okna jednego z nich wychodzi\u0142y na s\u0105siaduj\u0105c\u0105 z terenem gminy \u017cydowskiej
od wschodu posiad\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa Jana i Julianny Polak\u00f3w.
Kto chcia\u0142by by\u0107 \u201epodgl\u0105dany\u201d na co dzie\u0144 przez studiuj\u0105cych
\u2013 nie zawsze pilnie \u2013 \u015bwi\u0119te ksi\u0119gi? A i ci w \u015brodku nie wyobra\u017cali sobie, \u017ceby kto\u015b z zewn\u0105trz obserwowa\u0142 ich przez okna w czasie modlitwy. Zdarza\u0142o si\u0119 przecie\u017c, \u017ce niesforne dzieciaki wrzuca\u0142y przez okna do synagogi czy szko\u0142y kamienie lub \u017cywe wr\u00f3ble,
czy przedrze\u017ania\u0142y modl\u0105cych si\u0119.
W styczniu 1922 roku dosz\u0142o do prywatnej umowy mi\u0119dzy Szmulem Jud\u0105 Goldmanem, przedstawicielem gminy \u017cydowskiej,
i ma\u0142\u017conkami Polak, kt\u00f3rzy zobowi\u0105zali si\u0119 sprzeda\u0107 za 120 tys. marek prawo \u015bwiat\u0142a dla czterech okien \u017cydowskiego domu modlitwy, kt\u00f3re wychodz\u0105 na ich plac oraz zagwarantowali,
\u017ce nie b\u0119d\u0105 stawia\u0107 pod oknami \u017cadnych zabudowa\u0144.
Niestety, pod oknami bat midraszu zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107
si\u0119 drewniane szopy.
Rozmowy i negocjacje ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 d\u0142ugo. W ko\u0144cu, w sierpniu 1924 roku, dzia\u0142aj\u0105cy w imieniu gminy \u017cydowskiej Henoch Janower, podpisa\u0142 u notariusza Jana Dreszera umow\u0119 \u2013 pa\u0144stwo Polakowie na wieczne czasy sprzedaj\u0105 prawo widoku
tzw. prawo \u015bwiat\u0142a) dla czterech okien parterowych i czterech okienek ma\u0142ych od g\u00f3ry na sw\u0105 nieruchomo\u015b\u0107. Okna te maj\u0105
by\u0107 g\u0142uche, tzn. nie mog\u0105 by\u0107 otwierane i na p\u00f3\u0142 metra od do\u0142u maj\u0105 by\u0107 zamalowane. Ponadto pa\u0144stwo Polakowie zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 nie stawia\u0107 na swojej nieruchomo\u015bci \u017cadnego budynku
w odleg\u0142o\u015bci mniejszej ni\u017c 4 \u0142okcie (ok. 2,5 metra) od linii okien.
Nie ma informacji, \u017ce warunku umowy nie by\u0142y respektowane\u2026<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142a Urszula Szot<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W czerwcu 1919 roku, na skutek ostrza\u0142u Grenzschutzu \u2013 uszkodzeniom uleg\u0142a m.in. synagoga nad Prosn\u0105. Cz\u0119\u015bciowo sp\u0142on\u0105\u0142 bat midrasz \u2013 dom modlitwy i szko\u0142a przy synagodze, powsta\u0142e w latach 70. XIX wieku, gdzie m.in. uleg\u0142o zniszczeniuok. 600 ksi\u0105\u017cek religijnych oprawionych w sk\u00f3r\u0119 i p\u0142\u00f3tno.Po remoncie synagogi i rozbudowie znajduj\u0105cych si\u0119 przyniej budynk\u00f3w, pojawi\u0142 si\u0119 problem. […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-269","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historie-i-legendy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=269"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":419,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269\/revisions\/419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}