{"id":254,"date":"2026-04-09T15:11:25","date_gmt":"2026-04-09T15:11:25","guid":{"rendered":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/?p=254"},"modified":"2026-04-20T12:38:09","modified_gmt":"2026-04-20T12:38:09","slug":"o-biskupie-i-rabinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/2026\/04\/09\/o-biskupie-i-rabinie\/","title":{"rendered":"O biskupie i rabinie"},"content":{"rendered":"\n<p>W 1930 roku odwiedzi\u0142 Wierusz\u00f3w arcybiskup cz\u0119stochowski Teodor Kubina. \u017bydzi gor\u0105czkowo przygotowywali<br>si\u0119 na powitanie wa\u017cnego go\u015bcia. Przy domu kupca Adama<br>Kasriela (ul. Pi\u0142sudskiego 17), ju\u017c niedaleko Rynku, zosta\u0142a ustawiona ozdobna brama.<br>Nad bram\u0105, na ca\u0142ej szeroko\u015bci ulicy, rozwieszono napis:<br>\u201eWitaj! Niech b\u0119dzie b\u0142ogos\u0142awione Twoje wej\u015bcie i wyj\u015bcie!\u201d. Ozdobny napis przygotowa\u0142 Mosze Ezer \u2013 wieruszowski artysta malarz, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 Bezalel \u2013 Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych<br>i Wzornictwa w Jerozolimie oraz studia we Francji. Litery zosta\u0142y pomalowane na niebiesko na bia\u0142ym tle, co goje <br>(nie-\u017cydzi, chrze\u015bcijanie) uznali \u2013 i s\u0142usznie \u2013 za demonstracj\u0119 syjonizmu. Co ciekawe, nie by\u0142a to \u201eoficjalna\u201d, powitalna brama \u017cydowska. Ta znajdowa\u0142a si\u0119 niedaleko wjazdu do miasta od strony Wielunia, przy domu kupca Szlomo Ruska (ul.<br>Pi\u0142sudskiego 77). Tam oczekiwa\u0142a delegacja wa\u017cnych wieruszowskich osobisto\u015bci. Byli w\u015br\u00f3d nich: przewodnicz\u0105cy gminy \u017cydowskiej \u2013 Mosze Hersz Pankowski, cz\u0142onkowie<br>zarz\u0105du \u2013Mordechaj Szmuel Zelkowicz, Mordka Behagen i Izrael Dawid Sztern, szames (pomocnik w synagodze, s\u0142uga b\u00f3\u017cniczy)<br>\u2013 Samson Mosze Manes oraz rabin \u2013 Abraham Mendel Orenbach.<br>C\u00f3\u017c to by\u0142 za widok! Rabin trzyma\u0142 na r\u0119kach zw\u00f3j Tory, a szames \u2013 z\u0142ot\u0105 tac\u0119 z chlebem i sol\u0105, kt\u00f3re, zgodnie ze zwyczajem, podawano go\u015bciom. Gdy Go\u015b\u0107 podszed\u0142 do zebranych, wszyscy szeptem wypowiadali s\u0142owa powitania i zapewniali, \u017ce to dla nich<br>wielki zaszczyt.<br>Arcybiskup podzi\u0119kowa\u0142 za powitanie \u2013 po hebrajsku!<br>I chocia\u017c arcybiskup Kubina wypowiedzia\u0142 zaledwie jedno zdanie z\u0142o\u017cone z trzech s\u0142\u00f3w: \u201eDzi\u0119kuj\u0119 wam, \u017bydzi!\u201d,<br>w\u015br\u00f3d wieruszowskich \u017byd\u00f3w b\u0142yskawicznie rozesz\u0142y si\u0119 wie\u015bci<br>\u2013 \u201eCzy s\u0142ysza\u0142e\u015b, \u017ce biskup rozmawia z naszym rabinem?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Opracowa\u0142a Urszula Szot<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 1930 roku odwiedzi\u0142 Wierusz\u00f3w arcybiskup cz\u0119stochowski Teodor Kubina. \u017bydzi gor\u0105czkowo przygotowywalisi\u0119 na powitanie wa\u017cnego go\u015bcia. Przy domu kupca AdamaKasriela (ul. Pi\u0142sudskiego 17), ju\u017c niedaleko Rynku, zosta\u0142a ustawiona ozdobna brama.Nad bram\u0105, na ca\u0142ej szeroko\u015bci ulicy, rozwieszono napis:\u201eWitaj! Niech b\u0119dzie b\u0142ogos\u0142awione Twoje wej\u015bcie i wyj\u015bcie!\u201d. Ozdobny napis przygotowa\u0142 Mosze Ezer \u2013 wieruszowski artysta malarz, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historie-i-legendy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=254"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":417,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions\/417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/historiezydow.wdkwieruszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}